Kako zaustaviti proliv – dijareju kod beba, dece i odraslih

Dijareja, odnosno dijarealni sindrom kako se u medicini naziva, u narodu je takođe poznata i kao proliv.

Dijareja ili proliv, predstavlja stanje u kojem se ispoljavaju promene gustine, odnosno konzistencije i promene količine, odnosno volumena stolice.

Naime, u prisustvu dijareje, iz svog normalnog tačnije umereno čvrstog stanja, stolica prelazi u tečno ili kašasto stanje, a količina u kojoj se izbacuje iz organizma dostiže i do 200 ili 300 grama u toku dana.

Cilj sadržaja ovog teksta, jeste da vas upozna sa svim značajnim detaljima koji se tiču dijareje, odnosno proliva. Konkretno, imaćete prilike da pročitate o tome koji su uzroci nastanka dijareje, na koji način i zašto se ona manifestuje kod beba, kod dece, kod odraslih i kod trudnica, ali i o tome na koji način možete lečiti dijareju medikamentima, a na koji način prirodnim lekovima, odnosno čajevima.

Koji su uzroci nastanka dijareje?

Dijareja nastaje kao posledica poremećaja koji se javlja u procesu obavljanja sekrecije tečnosti unutar creva ili u procesu apsorpcije tečnosti unutar creva.

Kako zaustaviti proliv - dijareju kod beba, dece i odraslih

Naime, pri okolnostima kada se proces sekrecije tečnosti unutar creva i proces apsorbcije tečnosti unutar creva obavljaju normalno, u toku 24 sata (dakle u toku jednog dana), 8 do 10 litara tečnosti dospe u unutrašnjost tankog creva. U pomenutu količinu tečnosti, bude uključeno oko 2 litra tečnosti koju u organizam unesete procesom konzumiranja vode ili drugih napitaka, a preostala količina tečnosti predstavlja produkt sekrecije žlezda, kao što su želudac, pljuvačne žlezde, pankreas ili duodenum.

Od ukupne količine tečnosti koja se u toku dana nađe u unutrašnjosti tankog creva, većinski deo se direktno apsorbuje, pa u unutrašnjost debelog creva bude prosleđen tek oko 1 ipo litar tečnosti.

Od količine tečnosti koja bude prosleđena u unutrašnjost debelog creva, čak 90 procenata se resorbuje i tek 10 procenata, a to je oko 100 do 200 mililitara tečnosti ostane neapsorbovano. Neapsorbovana tečnost iz debelog creva, ukuljučuje se u sastav stolice i biva izbačena iz organizma u procesu pražnjenja creva.

Međutim, kada se u unutrašnjosti creva nađu štetni, tačnije patogeni mikroorganizmi, čije prisustvo može da bude uzrokovano konzumiranjem pokvarene hrane, izloženošću organizma delovanju virusnih, bakterijskih ili parazitskih infekcija ili unosom bilo koje vrste štetnih materija u organizam, tada dolazi do poremećaja u procesu obavljanja sekrecije tečnosti unutar creva, odnosno do poremećaja apsorpcije tečnosti unutar creva i kao posledica toga se javlja dijareja.

loading...

Uzroci nastanka dijareje, odnosno proliva, koji su povezani sa prisustvom štetnih, tačnije patogenih mikroorganizama u unutrašnjosti creva, definišu se kao infektivni uzroci i oni su najčešći uzročnici pojave ovog zdravstvenog problema.

Međutim, pored infektivnih uzroka, na pojavu dijareje, odnosno proliva mogu uticati i neinfektivni uzroci. Neinfektivni uzroci su nešto ređi i to su: prisustvo zapaljenskog procesa u regiji male karlice, neadekvatno odnosno prekomerno konzumiranje laksativa (medikamenata protiv opstipacije), zatim povećani unos slabo rastvorljivih šećera, prisustvo fekalne impakcije i prisustvo reakcije organizma na određene medikamente.

S obzirom da su infektivni uzroci dijareje znatno prisutniji i ujedno ozbiljniji, pažnju ćemo ponovo usmeriti na njih i reći ćemo vam nešto više o njima.

Naime, u zavisnosti od vrste štetnih, tačnije patogenih mikroorganizama i u zavisnosti od njihove invazivnosti prevashodno (to je sposobnost njihovog prodiranja u zidove creva), zavisi kroz koji oblik i intezitet simptoma će se prisustvo dijareje manifestovati.

Konkretno, patogeni mikroorganizmi koji mogu dospeti u unutrašnjost creva i koji su osnovni uzrok nastanka dijareje, odnosno proliva, međusobno se mogu definisati kao virusni, kao bakterijski, kao parazitski i kao toksični (češće definisani kao bakterijski toksini).

– Virusni patogeni mikroorganizmi koji uglavnom uzrokuju dijareju su: humani astrovirus, corona virus, humani calicivirus, rotavirusi (grupe A, grupe B i grupe C), adenovirusi ( serotip 40 i serotip 41), norwalk virus.
– Bakterijski patogeni mikroorganizmi koji uglavnom uzrokuju dijareju su: escherichia coli (ova bakterija može biti enteroinvazivna, enteropatogena, enteroadherentna, enterohemoragična ili enterotoksigena), clostridium difficile, salmonellae, campylobacter jejuni et coli, yersinia enterocolitica, shigellae.
– Parazitski patogeni mikroorganizmi koji uglavnom uzrokuju dijareju su: enterocytozoon bieneusi, encephalitozoon intestinalis, encephalitozoon cuniculi, entamoeba hystolitica, isospora belli, cryptosporidium parvum, cyclospora cayetanensis, giardialamblia intestinalis.
– Bakterijski toksini koji uglavnom uzrokuju dijareju su: clostridium perfringens, clostridium difficile, staphylococcusuareus, vibrio parachemolithicus, vibrio cholerae, bacillus cereus.

Upravo navedene vrste štetnih, tačnije patogenih mikroorganizama koji predstavljaju jedan od glavnih uzročnika nastanka dijareje onda kada se nađu u unutrašnjosti creva, bez obzira da li su virusni, bakterijski, parazitski ili bakterijski toksini, dalje se mogu definisati kao neinvazivni i invazivni, a invazivni se mogu podeliti na manje invazivne i više invazivne.

To da li su patogeni mikroorganizmi neinvazivni, manje invazivni ili više invazivni, ima važan uticaj na stepen njihovog prodiranja u strukturu crevnog zida, a upravo od stepena prodiranja patogenih mikroorganizama u strukturu crevnog zida, zavisi vreme, kao i intezitet i oblik ispoljavanja simptoma dijareje.

Naime, ukoliko su patogeni mikroorganizmi neinvazivni, to znači da se oni nakon prodiranja u unutrašnjost creva zadržavaju u površinskim slojevima epitela creva i da tu ostaju u okviru celokupnog perioda trajanja crevne infekcije, odnosno dijareje. Dijareja koja nastaje kao posledica prisustva ovakvih mikroorganizama u unutrašnjosti creva, javlja se već nakon nekoliko sati od trenutka njihovog dospevanja u unutrašnjost creva, jer je inkubacija infekcije kratka.

Simptomi koji se javljaju kao posledica dijareje uzrokovane prisustvom neinvazivnih patogenih mikroorganizama u unutrašnjosti creva su:

– Nagli početak dijareje (to znači da pojavi dijareje nisu predhodili simptomi koji bi je najavili),
– Potreba za pražnjenjem creva je učestala i svaki pojedinačni čin pražnjenja creva odlikuje se obilnom količinom stolice.
– Stolica je tečna (gotovo vodena) ili kašasta i u njoj se mogu primetiti nesvareni, odnosno nedovoljno svareni ostaci hrane,
– Stolica nema specifičan miris,
– Sa razvojem bolesti, dolazi i do pojave povraćanja,
– Može se javiti blago povišena telesna temperatura (ovaj simptom se ne mora manifestovati),
– Javlja se hipotermija (opadanje telesne temperature, praćeno drhtavicom),
– Javlja se opšta slabost organizma.

Ono što se može okarakterisati kao dobra strana dijareje koja je uzrokovana prisustvom neinvazivnih patogenih mikroorganizama u unutrašnjosti creva je to što ne traje dugo.

Naime, ovakav oblik dijareje najčešće traje jedan dan, odnosno 24 sata.

Ukoliko su patogeni organizmi koji su dospeli u unutrašnjost creva invazivni, ali je njihova invazivnost definisana kao “manja invazivnost”, to znači da oni nakon dospevanja u unutrašnjost creva prodiru u epitelni sloj creva. U tom slučaju, inkubacija infekcije traje takođe nekoliko sati, ali je nešto duža od inkubacije koja je karakteristična pri prisustvu neinvazivnih patogenih mikroorganizama u unutrašnjosti creva.

Simptomi koji se javljaju kao posledica dijareje uzrokovane prisustvom manje invazivnih patogenih mikroorganizmima u unutrašnjosti creva su:

– Potrebi za pražnjenjem creva predhodi pojava grčeva i bolova u stomaku,
– Pražnjenje creva je učestalo,
– Između dva pražnjenja creva, javljaju se takozvane lažne potrebe za pražnjenjem creva,
– Struktura stolice je promenljiva što znači da pri jednom činu pražnjenja može biti kašasta, a već pri drugom činu pražnjenja može biti tečna ili sačinjena od sluzi,
– U sadržaju stolice, mogu se uočiti tragovi sukrvice, odnosno male količine krvi.
U na svu sreću veoma malom procentu, izražena je mogućnost nastupanja sepse ili bakterijemije kao posledice dijareje uzrokovane prisustvom ove vrste patogenih mikroorganizama u unutrašnjosti creva.

Ukoliko su patogeni mikroorganizmi koji su dospeli u unutrašnjost creva invazivni i to više invazivni, to znači da nakon dospevanja u unutrašnjost creva oni prodiru u dubinske slojeve creva i samim tim period inkubacije infekcije koju oni izazivaju je znatno duži. Konkretno, u ovakvom slučaju, inkubacija traje od 12 do čak 48 sati od trenutka dospevanja mikroorganizama u unutrašnjost creva.

Simptomi koji se javljaju kao posledica dijareje uzrokovane prisustvom više invazivnih patogenih mikroorganizmima u unutrašnjosti creva su:

– Pre pojave dijareje, javlja se gubitak apetita, praćen opštom slabošću organizma i mučninom,
– Javlja se učestala potreba za pražnjenjem creva,
– Količina u kojoj se stolica izbacuje je obimna,
– Stolica je češće kašasta, a ređe tečna,
– Stolica ima izuzetno neprijatan miris,
– Javlja se povišena telesna temperatura koja često prelazi i 38° C,
Ovaj oblik dijareje može trajati danima i ukoliko se ne leči može dovesti do nastupanja bakterijemije ili sepse.

Dijareja kod beba

Ono što je karakteristično za bebe, jeste da i u odsustvu dijareje, dakle kada su potpuno zdrave mogu imati ređu stolicu i pražnjenje creva mogu obavljati više puta dnevno. Ređa, ali zdrava stolica kod beba, posledica je prirodne ishrane. Međutim, ukoliko beba ima više od 3 pražnjenja creva na dan i ukoliko je stolica ređa od uobičajene, to je znak da je reč o prisustvu dijareje.

Dijareja, odnosno proliv kod beba, često nastaje u periodima uvođenja neke nove namirnice u ishranu i predstavlja posledicu neprilagođenosti bebinog organizma na tu namirnicu. Ipak, dijareja ili proliv kod beba, može nastati i kao posledica prisustva mokraćne infekcije ili kao posledica upale srednjeg uha.

Kako bi se ustanovio tačan uzrok nastanka dijareje kod beba, najpametnija i najbolja odluka, jeste odvesti bebu na pregled, odnosno dati uzorak njene stolice na analizu.

Simptomi po kojima možete prepoznati prisustvo dijareje kod beba, osim razređene i učestale stolice su:

– Nastupanje intezivnog plača neposredno pre pražnjenja creva,
– Grčenje nogica,
– Uznemirenost bebe

Svi navedeni simptomi, predstavljaju oblike reakcija na prisustvo grčeva u stomaku bebe.

Takođe, često se javlja i povišena telesna temperatura.

Kada beba ima dijareju, od velike važnosti je da ne zanemarite njeno stanje, jer ukoliko ne lečite bebu, može se dogoditi da dehidrira ili da dobije febrilnu konvulziju, odnosno fras. Fras je posledica prisustva visoke telesne temperature i zato čim primetite i blago povišenu telesnu temperaturu kod bebe, bebu odmah odvedite kod lekara ili skidajte bebi temperaturu po predhodno preporučenom savetu lekara ili farmaceuta.

Da beba ne bi dehidrirala, u periodu trajanja dijareje, obavezno povećajte unos vode u njen organizam. Konkretno, nakon svakog pražnjenja bebinih creva, bebi dajte da popije 50 do 100 mililitara vode. Osim vode, uz saglasnost lekara ili farmaceuta, bebi dajte da popije i rastvor za rehidraciju. Ovaj rastvor, možete naći u apotekama kao proizvod uz koji je priloženo detaljno uputstvo za njegovu upotrebu.

Upoteba rastvora, zavisi od tačnog uzrasta bebe, kao i od uhranjenosti bebe i inteziteta izraženosti simptoma dijareje. Zato, pre upotrebe proizvoda, obavezno se konsultujte sa lekarom koji je pregledao vašu bebu ili sa farmaceutom koji je detaljno upućen u njeno stanje. Svrha upotrebe rastvora za rehidraciju, ogleda se u tome što su u njegovom sastavu prisutni elektroliti koji se tokom trajanja dijareje gube iz organizma, a koji su neophodni za njegovu zdravu funkciju. Jedna od glavnih posledica gubitka, odnosno nedostatka elektrolita, jeste dehidracija i zato elektrolite obavezno treba nadoknađivati.

Simptomi koji ukazuju na to da je u organizmu bebe došlo do dehidracije su izostanak mokrenja ili proređen ritam mokrenja, ubrzano disanje, pospanost, bledilo, ubrzan puls i smanjenje telesne mase. U slučaju primećivanja ovakvih simptoma, bebi odmah dajte da pije vodu i odvedite je kod lekara.

Dok beba ima dijareju, jako je važno da je redovno hranite, ali iz njene ishrane, obavezno izbacite namirnicu koja bi mogla da predstavlja uzrok nastanka dijareje.

Dijareja kod dece

Deca, posebno kada su u uzrastu u kojem još uvek nemaju jasno razvijene i stečene higijenske navike, pod velikim i konstantnim su rizikom od pojave dijareje. To je zato što deca u pomenutom uzrastu stavljaju ruke, ali i različite predmete u usta i na taj način u organizam neretko unose patogene mikroorganizme koji su izazivači dijareje.

kako zaustaviti dijareju kod dece

Stomačni virus kod dece, upravo iz pomenutog razloga, predstavlja jedan od najčešćih izazivača dijareje kod dece. Ovaj virus, prenosi se prljavim rukama, kao i neposrednim kontaktom sa izvorima virusa, kao što su kontaminirana voda ili kontaminirana hrana, čijoj upotrebi deca znaju da budu sklona kada nemaju uključen nadzor roditelja, odnosno kada se igraju napolju. Stomačni virus kod dece, može da bude izazvan unosom dve različite vrste virusa u unutrašnjost creva i to unosom rotavirusa i unosom norovirusa. Bez obzira da li je uzrokovana stomačnim virusom ili nekim drugim faktorom koji je na to uticao, dijareja, odnosno proliv kod dece, manifestuje se najčešće kroz gubitak apetita, praćen smanjenjem telesne mase i kroz prisustvo obilnog pražnjenja creva koje je učestalo.

Takođe, kod dece koja imaju dijareju, odnosno proliv, može se javiti povraćanje, praćeno mučninom, kao i povišena telesna temperatura.

U slučaju kada dete ima dijareju, jako je važno da nakon svakog pražnjenja creva popije 100 do 200 mililitara vode ili rastvora za rehidraciju i da unosi dovoljnu količinu hrane u organizam. Pritom, važno je da hrana koju će dete unositi u organizam tokom trajanja dijareje podrazumeva skup namirnica koje su lako svarljive.

Ukoliko je dete mlađe od 4 godine i ukoliko je dijareja praćena povišenom telesnom temperaturom, jako je važno pravovremeno reagovati, odnosno sniziti telesnu temperaturu deteta, jer su pod uticajem izraženo visoke telesne temperature deca u ovom uzrastu, baš kao i bebe, sklona da dobiju fras.

Kod dece starije od 4 godine, rizik od dobijanja frasa ne postoji.

Ipak, ukoliko povišena temperatura i drugi simptomi koji prate prisustvo dijareje kod deteta traju duže od 24 sata, dete treba odvesti kod lekara i u lečenje dijareje uključiti medikamente.

Vrsta medikamenata koje je potrebno uzimati kao deo terapije protiv dijareje, zavisi od tačno utvrđenog uzroka zbog kojeg je dijareja nastala. Konkretno, ukoliko su uzročnici dijareje kod deteta neinvazivni ili manje invazivni patogeni mikroorganizmi, onda terapija treba da se sastoji od primene crevnih antiseptika. Ukoliko su uzročnici dijareje kod deteta više invazivni patogeni mikroorganizmi, onda terapija treba da se sastoji od primene antibiotika i probiotika.

Dijareja kod odraslih

Dijareja, odnosno proliv kod odraslih, manifestuje se kroz simptome kakve smo u predhodnom delu teksta već opisali. Ono što je važno, jeste prepoznati takve simptome na vreme i preduzeti mere lečenja. U zavisnosti od inteziteta u kojem su simptomi izraženi i u zavisnosti od trajanja perioda kroz koji se oni ispoljavaju, zavisi da li je dovoljno sprovesti samostalno lečenje, ili je potrebno uključiti lečenje kojem je predhodio lekarski pregled.

Naime, ukoliko su simptomi dijareje kod odrasle osobe blagi, sprečavanje dehidracije, korekcija ishrane i odmaranje, često su dovoljni da dovedu do izlečenja dijareje.

Međutim, ukoliko su simptomi izraženi kroz jak intezitet i ukoliko se manifestuju duže od 24 sata, potrebno je posetiti lekara i zatražiti njegovu pomoć.

Sprečavanje dijareje koja može nastati kao posledica dijareje kod odrasle osobe, ogleda kroz pojačan unos vode u organizam i kroz unos rastvora za rehidraciju koji je koncentrovan elektrolitima.

Korekcija ishrane u periodu trajanja dijareje, podrazumeva obavezu konzumiranja posebno odabranih namirnica kao što su tost hleb, bareni krompir, banane, čajni keks, supa, pileća čorba i pileće belo meso.

Dijareja u trudnoći

Dijareja, odnosno proliv u trudnoći, osim iz razloga koje smo kroz sadržaj ovog teksta objasnili, može nastati i iz brojnih drugih razloga kao što su hormonalne promene, netolerancija na laktozu koja se može javiti u trudnoći ili netolerancija na neku od namirnica na koju ste takođe postali netolerantni u trudnoći. Pojava dijareje koja je posledica hormonalnih promena, najčešće se javlja u prva tri meseca trudnoće, dok se dijareja uzrokovana drugim uzrocima, može javiti u bilo kom periodu trudnoće.

Simptomi dijareje u trudnoći, ne razlikuju se od simptoma dijareje u uobičajenom stanju i na svu sreću ne traju dugo. Međutim, ukoliko simptomi potraju duže od 24 sata, potrebno je zatražiti pomoć lekara.

U trudnoći, dijareju, kao ni bilo koju drugu bolest nikako ne smete lečiti “na svoju ruku”, već u proces lečenja obavezno morate uključiti nadzor lekara.

Ono što je dozvoljeno, pa čak i preporučljivo da uradite samoinicijativno, a doprinosi lečenju dijareje u trudnoći, jeste da pijete što više vode, kao i čaj od nane (do 2 šolje dnevno). Takođe, važno je da iz upotrebe izbacite mleko, mlečne poroizvode i sve druge proizvode koji mogu sadržati laktozu (bombone, žvake, sladoled) i važno je da se hranite posebno odabranim namirnicama kao što su tost hleb, bareni krompir, banane, čajni keks i slično.

Lečenje dijareje

Lečenje dijareje, može biti bazirano na upotrebi prirodnih lekova, ali i na upotrebi odgovarajućih medikamenata koje je potrebno odabrati u skladu sa uzrokom nastanka dijareje.

Naime, kao izuzetno efikasno rešenje protiv proliva, pokazao se prirodni lek za proliv, odnosno čaj protiv proliva. Da bi ste pripremili čaj protiv proliva, potrebna vam je suva kora od nara i oko 250 mililitara ključale vode. Ključalom vodom, potrebno je preliti suvu koru od nara i to ostaviti da odstoji oko 10 minuta, Nakon deset minuta, čaj treba procediti i popiti ga dok je umereno topao. U zavisnosti od izraženosti simptoma dijareje, zavisi koliko učestalo je potrebno piti ovaj čaj. u nekim slučajevima, dovoljno je čak i jednom dnevno, dok je kod težih oblika dijareje popiti dva čaja na dan.

Kada su u pitanju medikamenti koje je potrebno upotrebiti u cilju lečenja dijareje, aktivni ugalj se pokazao kao izuzetno efikasan lep protiv proliva.

Zato, ukoliko imate dijareju, popijte jednu kapsulu aktivnog uglja i očekujte da će vam se stegnuti stolica.

“Enterofuryl” je naziv crevnog antiseptika, koji se koristi za lečenje dijareje koja je nastala kao posledica prisustva neinvazivnih ili kao posledica prisustva manje invazivnih patogenih mikroorganizama u unutrašnjosti creva.

Ukoliko je uzrok nastanka dijareje prisustvo invazivnih patogenih mikroorganizama u crevima, terapija treba da se zasniva na upotrebi antibiotika.

loading...
Loading...

Još zanimljivog sadržaja: